Themelohet Bordi i Paqes i Trumpit

Është themeluar të enjten në Davos të Zvicrës Bordi i Paqes i formuar nga presidenti amerikan, Donald Trump. Pjesëmarrja në Bord është nënshkruar nga 19 shtete, teksa kanë munguar aleatët kryesorë perëndimorë të SHBA-së. Trumpi pas nënshkrimit ka thënë se dëshiron që "Bordi i Paqes" i tij të punojë në bashkëpunim me Kombet e Bashkuara, edhe pse kritikoi OKB-në për dështimin në përmbushjen e potencialit të saj.

Çka është Bordi i Paqes?

Trumpi fillimisht e hodhi idenë e Bordit të Paqes si pjesë të fazës së dytë të planit 20-pikësh të armëpushimit në Gaza, të ndërmjetësuar nga SHBA-ja, në shtator.

Këshilli i Sigurimit i OKB-së e mbështeti planin në nëntor – duke i dhënë legjitimitet ndërkombëtar – me një mandat që bordi të mbikëqyrë çmilitarizimin dhe rindërtimin e Gazës.

Por Trump kishte plane afatgjata. Drafti i statutit, i siguruar nga CNN, e përshkruan Bordin e Paqes si një “organizatë ndërkombëtare” që promovon stabilitetin, paqen dhe qeverisjen “në zona të prekura ose të kërcënuara nga konflikti”.

Trump do të shërbejë si kryetar pa afat i bordit, duke mundur ta mbajë postin edhe përtej mandatit të tij të dytë si president, sipas statutit.

“Bordi i Paqes” do të qëndrojë mbi një “Bord Ekzekutiv themelues” që përfshin dhëndrin e Trump, Jared Kushner, Sekretarin e Shtetit Marco Rubio, të dërguarin special Steve Ëitkoff dhe ish-kryeministrin britanik Tony Blair.

Kush e ka pranuar?

Emiratet e Bashkuara Arabe, Arabia Saudite, Egjipti, Katari, Bahreini, Pakistani, Turqia, Hungaria, Maroku, Kosova, Argjentina dhe Paraguai e kanë pranuar ftesën e Trumpit. Po ashtu edhe shtetet e Azisë Qendrore Kazakistani dhe Uzbekistani, si dhe vendet e Azisë Juglindore Indonezia dhe Vietnami.

Edhe Benjamin Netanyahu i Izraelit është pjesë e bordit, megjithëse ai ka shprehur zemërim për përfshirjen e zyrtarëve turq dhe nga Katari në bordin ekzekutiv për Gazën dhe përballet me një urdhër-arresti nga Gjykata Ndërkombëtare Penale.

Armenia dhe Azerbajxhani, të cilat nënshkruan vitin e kaluar një marrëveshje paqeje të ndërmjetësuar nga SHBA-ja që i jep SHBA-së qasje ekskluzive për zhvillimin e një korridori kritik tranziti në rajon, kanë rënë gjithashtu dakord.

Lideri bjellorus, Alexander Lukashenko, shpesh i përshkruar si diktatori i fundit i Evropës dhe një aleat kyç i liderit rus Vladimir Putin, është regjistruar gjithashtu.

“Kam disa njerëz kontroversë në të”, i ka thënë Trumpi CNN-it, duke iu referuar pretendimit të tij se Putini ka rënë dakord të bashkohet. Lideri rus ende nuk e ka konfirmuar vendimin e tij, megjithëse ka përmendur përdorimin e aseteve ruse të ngrira në SHBA për të paguar tarifën prej 1 miliard dollarësh për një vend të përhershëm. Përfshirja e mundshme e Putinit ka ngritur shqetësime se si një vend që po zhvillon në mënyrë aktive një luftë mund të përfshihet në një përpjekje për të siguruar paqen.

Mark Carney i Kanadasë, i cili ka kritikuar vazhdimisht Trumpin për shkatërrimin e rendit global “të bazuar në rregulla” dhe vendosjen e tarifave ndëshkuese, synon të bashkohet me kushte, duke thënë se detajet, përfshirë ato financiare, ende nuk janë përcaktuar.

Kush e ka refuzuar?

Disa vende nuk janë angazhuar ende, ndërsa të tjera i kanë refuzuar ftesat.
Franca dhe Norvegjia kanë refuzuar pjesërisht për shkak të pikëpyetjeve mbi mënyrën se si Bordi i Paqes do të funksiononte në bashkëpunim me OKB-në.

Kina konfirmoi se ishte ftuar, por nuk ka thënë nëse do të bashkohet. Një zëdhënës i ministrisë së Jashtme ka thënë të mërkurën se Kina “do të mbetet e përkushtuar fuqimisht në mbrojtjen e sistemit ndërkombëtar me OKB-në në qendër”.

Presidenti ukrainas, Volodymyr Zelensky, ka thënë se është e vështirë të shihet të qenit “së bashku me Rusinë në ndonjë këshill”, duke shtuar se “problemi është se Rusia është armiku ynë dhe Bjellorusia është aleati i saj”.

Kryeministrja italiane, Giorgia Meloni, ka thënë se mund të ketë çështje kushtetuese me anëtarësimin dhe se nuk do të marrë pjesë në ceremoninë e nënshkrimit. Ndërsa ministrja e Jashtme irlandeze, Helen McEntee, ka thënë se do ta shqyrtojë ftesën “me kujdes”.

Cilat janë shqetësimet?

Bordi i Paqes i Trumpit ka qenë i zhytur në polemika.

Diplomatë, zyrtarë dhe liderë botërorë kanë shprehur shqetësime serioze lidhur me mandatin e zgjeruar të bordit, kryesimin pa afat nga Trumpi dhe dëmin e mundshëm që mund t’i shkaktohet punës së OKB-së.

Shtetet anëtare do të shërbejnë për mandate trevjeçare, pas të cilave duhet të paguajnë 1 miliard dollarë për një vend të përhershëm. Fondet e mbledhura do të shkojnë për rindërtimin e Gazës, sipas një zyrtari amerikan, por kjo lëvizje është kritikuar si e ndjeshme ndaj korrupsionit.

Komentet e Trumpit se bordi “mund” të zëvendësojë OKB-në kanë shtuar shqetësimet se ai mund të shndërrohet në një mjet për të zëvendësuar institucionin e krijuar 80 vjet më parë për të ruajtur paqen globale. Statuti i bordit përmend “institucione që shumë shpesh kanë dështuar”, pa e përmendur me emër OKB-në, një organizatë që Trumpi e ka kritikuar vazhdimisht.

Zyrtari më i lartë humanitar i OKB-së dhe Koordinatori i Ndihmës Emergjente, Tom Fletcher, i ka thënë CNN-it se Bordi i Paqes i Trumpit nuk do ta zëvendësojë organizatën e tij.