Krejt çka dihet në ditën e pestë të sulmeve ndaj Iranit

Konflikti i ri në Lindjen e Mesme vazhdon të përshkallëzohet disa ditë pasi Izraeli dhe SHBA-ja nisën operacionin e tyre të përbashkët kundër Iranit, duke shkaktuar sulme hakmarrëse ndaj Izraelit dhe shteteve fqinje të Gjirit dhe duke e zhytur rajonin në frikë dhe pasiguri.

Udhëheqësit amerikanë dhe izraelitë kanë bërë deklarata të sigurta se ushtria iraniane është goditur rëndë dhe është në pozicion mbrojtës, me pothuajse 2,000 objektiva të goditur. Por raketat dhe dronët iranianë vazhdojnë të vijnë, duke shënjestruar objektiva amerikane në të gjithë rajonin.

Në SHBA, ligjvënësit mbeten të përçarë, teksa një votim në Senat mbi kompetencat e luftës së presidentit Donald Trump është planifikuar për të mërkurën.

Lufta ka ndërprerë udhëtimet globale, ka lënë të bllokuar shtetas të huaj dhe familje, si dhe ka rritur çmimet globale të mallrave. Ndërkohë, numri i viktimave dhe të plagosurve civilë në Iran dhe Liban po rritet.

Goditje të reja: Sulme të tjera SHBA-Izrael shënjestruan një grup tjetër drejtuesish iranianë, ka thënë të martën presidenti amerikan Donald Trump. Ai e vlerësoi operacionin, duke pretenduar se instalimet ushtarake të Iranit ishin “neutralizuar” në thelb, nga marina deri te forcat ajrore dhe më shumë. Deri tani, më shumë se 1,700 objektiva janë goditur në operacionin e përbashkët, sipas Komandës Qendrore të SHBA-së (CENTCOM).

Rritet numri i viktimave: Më shumë se 1,000 persona, përfshirë fëmijë, janë vrarë në Iran që nga e shtuna, sipas Agjencisë së Lajmeve të Aktivistëve të të Drejtave të Njeriut me bazë në SHBA. Grupi ka thënë se raporti është paraprak dhe numri mund të rritet.

Udhëheqës i ri suprem: Një grup zyrtarësh të lartë iranianë po zhvillojnë takime virtuale për të zgjedhur një udhëheqës të ri suprem pasi goditjet fillestare SHBA-Izrael vranë Ajatollah Ali Khamenein, sipas agjencisë gjysmë-zyrtare iraniane Fars Neës. Djali i Khameneit, Mojtaba Khamenei, është mes një grupi të vogël klerikësh që përmenden si pasardhës të mundshëm. Por mbetet e paqartë se ku ndodhen ata, apo edhe nëse janë gjallë.

Kamerat e trafikut: The Financial Times ka zbuluar detaje të reja mbi operacionin – përfshirë faktin se Izraeli kishte hakuar kamerat e sigurisë në rrugët e Teheranit, duke i përdorur për vite me radhë për të ndërtuar një sistem kompleks mbikëqyrjeje.

Sulme ndaj Libanit: Izraeli po godet gjithashtu Libanin, duke shënjestruar grupin militant Hezbollah të mbështetur nga Irani dhe duke lëshuar urdhra evakuimi për dhjetëra fshatra.

Irani kundërpërgjigjet: Shtetet arabe në Gjirin Persik po përballen me peshën kryesore të hakmarrjes së ashpër të Teheranit. Vende si Kuvajti, Emiratet e Bashkuara Arabe dhe Arabia Saudite kanë kapur qindra raketa dhe dronë ditët e fundit, duke ngritur pikëpyetje se sa gjatë mund të përballojnë sistemet e tyre të mbrojtjes ajrore dhe sa armë të tjera kanë mbetur në arsenalin e dobësuar të Iranit. Për dekada, këto vende janë përgatitur për një sulm të tillë të mundshëm, duke u pajisur me armë amerikane dhe duke pritur trupa amerikane, edhe pse vetëm disa javë më parë i kishin kërkuar administratës Trump të mos sulmonte Iranin.

Objektiva amerikane të goditura: SHBA-ja ka mbyllur ambasadat në Arabinë Saudite, Kuvajt dhe Liban, pasi disa prej tyre u goditën nga sulme iraniane. Një stacion i CIA-s në Arabinë Saudite dhe një bazë ushtarake amerikane në Katar, që është më e madhja në Lindjen e Mesme, janë goditur gjithashtu. Personeli jo emergjent i qeverisë amerikane në disa vende të Lindjes së Mesme është urdhëruar të largohet.

Udhëtarë të bllokuar: Ndërprerjet e udhëtimit kanë shkaktuar kaos mes mijëra turistëve dhe emigrantëve, të cilët kanë pak mundësi për t’u larguar. Pjesa më e madhe e hapësirës ajrore të rajonit mbetet e mbyllur, me mijëra fluturime të anuluara. Trumpi ka thënë të martën se nuk kishte pasur plan evakuimi për amerikanët në Lindjen e Mesme para nisjes së sulmeve, por se administrata e tij po punon për të siguruar fluturime për të ndihmuar ata që janë bllokuar. Edhe vendet evropiane po përpiqen të evakuojnë shtetasit e tyre.

Humbje për forcat amerikane: Gjashtë ushtarë amerikanë janë vrarë nga sulmet iraniane që nga e shtuna, një numër për të cilin Trumpi ka paralajmëruar se ka të ngjarë të rritet.

Votimi në Senat: Senati do të votojë të mërkurën mbi një rezolutë që kërkon që Trumpi të marrë miratimin e Kongresit për të vazhduar fushatën ushtarake. Dhoma e Përfaqësuesve do të votojë për një masë të ngjashme të enjten.

Tregtia e naftës e tronditur: Çmimet e naftës dhe gazit natyror po rriten, ndërsa tregjet e aksioneve po bien. Lindja e Mesme është një prodhues i madh i naftës dhe gazit natyror, por eksportet e saj energjetike tani janë ndërprerë në masë të madhe nga pjesa tjetër e botës për shkak të mbylljes efektive të Ngushticës së Hormuzit.

Pretendimet e SHBA-së dhe Izraelit: Zyrtarë nga të dy vendet kanë dhënë deklarata të ndryshme ditët e fundit mbi arsyen e sulmit, përfshirë nevojën për të parandaluar zhvillimin e një arme bërthamore nga Irani dhe pretendimin se po i përgjigjeshin sulmeve të mundshme parandaluese nga Irani.

Verifikimi i fakteve: Mbikëqyrësi bërthamor i Kombeve të Bashkuara ka kundërshtuar këto pretendime – duke i thënë CNN-it se Irani nuk ishte afër posedimit të armëve atomike. Vetë Trumpi ka deklaruar vazhdimisht se programi bërthamor i Teheranit ishte “shkatërruar plotësisht” nga sulmet amerikane ndaj Iranit verën e kaluar. Ndërkohë, inteligjenca amerikane sugjeron se Iranit do t’i duhej deri në vitin 2035 për të zhvilluar një raketë balistike ndërkontinentale, nëse do të zgjidhte ta ndiqte një të tillë.