Juria e Bienales së Venecias dorëhiqet 9 ditë para hapjes, shkak Rusia e Izraeli

E gjithë juria e Bienales së Venecias ka dhënë dorëheqje vetëm nëntë ditë para hapjes së këtij eventi prestigjioz të artit, mes tensioneve në rritje për rikthimin e Rusisë për herë të parë që nga pushtimi në shkallë të plotë të Ukrainës.

Në një deklaratë të shkurtër, juria ka thënë se po vepron në përputhje me vendimin e saj të mëparshëm për të mos marrë në konsideratë për çmime shtetet "udhëheqësit e të cilave aktualisht akuzohen për krime kundër njerëzimit", që do të thotë Rusia dhe Izraeli.

Ekspozita paraqet artin nga e gjithë bota në dhjetëra pavijone kombëtare.

Kryeministrja e Italisë, Giorgia Meloni, ka thënë se lejimi i pjesëmarrjes së Rusisë "është një vendim me të cilin qeveria nuk pajtohet".

Megjithatë, ajo shtoi se Bienalja është autonome dhe presidenti i saj është "shumë i aftë".

Bienalja ka qenë në qendër të polemikave për javë të tëra. Njoftimi dramatik erdhi një ditë pasi një delegacion nga Ministria italiane e Kulturës vizitoi Venecian për të mbledhur informacione mbi rihapjen e pavijonit rus, gjë që kishte çuar tashmë ministrin të shpallte bojkot të Bienales.

Më herët në prill, Bashkimi Evropian njoftoi se do të tërhiqte një grant prej dy milionë eurosh për shkak të rikthimit të Rusisë në Bienale, duke e konsideruar këtë "moralisht të gabuar", pasi Moska "po përpiqet të zhdukë kulturën ukrainase" si pjesë e pushtimit të saj.

Përmes një deklarate të lëshuar nga Bienalja më parë, ishte thënë se ajo është e hapur për të gjithë dhe "refuzon çdo formë përjashtimi apo censurimi". Ajo argumentoi se nuk mund ta ndalonte Rusinë të merrte pjesë, pasi vendi zotëron pavijonin e vet.

Në vitin 2022, pasi Rusia hyri në luftë kundër Ukrainës, kuratori dhe artistët e përfshirë në pavijonin rus u tërhoqën në shenjë proteste kundër presidentit Vladimir Putin dhe pushtimit të tij, duke e lënë pavijonin bosh. Në vitin 2024, Rusia ia dorëzoi hapësirën Bolivisë.

Gjykata Ndërkombëtare Penale ka lëshuar një urdhërarrest për Putinin, duke pretenduar se ai mban përgjegjësi për krime lufte. Moska i ka mohuar këto akuza dhe i ka quajtur urdhërarrestet "të papranueshme".

Për Rusinë, pjesëmarrja sërish në Bienalen e Venecias do të ishte një shtysë e madhe dhe pjesë e normalizimit që ajo kërkon, edhe pse pushtimi i Ukrainës vazhdon të marrë jetë çdo ditë.

Gjatë katër vjetëve të fundit, shumë muze ukrainas dhe vende të trashëgimisë kulturore janë shkatërruar, vepra arti janë grabitur nga trupat pushtuese dhe qindra artistë janë vrarë gjatë luftimeve.

Ministria e Jashtme e Izraelit ka komentuar më parë se vendimi për ta përjashtuar vendin nga çmimet e mundshme ishte "një njollosje e botës së artit".

Në vitin 2024, gjyqtarët në Gjykatën Ndërkombëtare Penale lëshuan urdhërarreste për kryeministrin e Izraelit dhe ish-ministrin e Mbrojtjes.

Gjyqtarët thanë se kishte "bazë të arsyeshme" se ata mbanin "përgjegjësi penale" për krime të supozuara lufte dhe krime kundër njerëzimit gjatë luftës midis Izraelit dhe Hamasit. Izraeli i hodhi poshtë këto akuza.

Juria e Bienales pritej të shpallte një sërë çmimesh në inaugurimin e 9 majit. Ajo ceremoni tani është anuluar dhe vizitorët do të kenë mundësinë të votojnë vetë për pavijonet e tyre të preferuara.