34 kilometrat më të rëndësishme në Tokë

Kur Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe Izraeli e sulmuan Iranin më 28 shkurt, Republika Islamike në shenjë hakmarrjeje mbylli Ngushticën e Hormuzit. Çmimet e derivateve fluturuan gjithandej botës – duke qartësuar si kristali rëndësinë e aj.

Ngushtica e Hormuzit është kalimi i ngushtë i ujit midis Gjirit Persik dhe Gjirit të Omanit. Përdoret për të transportuar një numër të mallrave me vlerë – më së shumti, naftë.

Rreth një e pesta e naftës që tregtohet në botë rrjedh nga kjo ngushticë çdo ditë. Arabia Saudite, Iraku, Emiratet e Bashkuara Arabe, Kuvajti dhe Irani janë të gjithë eksportues të mëdhenj.

Në pikën më të ngushtë, Ngushtica është e gjerë vetëm 34 kilometra.

Anijet që transportojnë mallra nëpër të duhet të ndjekin linja të ngushta për të lundruar me siguri në ujëra.

Shtetet e Gjirit janë ndër prodhuesit më të mëdhenj të naftës bruto në botë. Ato po ashtu prodhojnë sasi të mëdha të produkteve të rafinuara si benzina, nafta ose karburanti për avionë.

Një pjesë e eksportit që udhëton nëpërmjet ngushticës dërgohet në Azi. Kina, India dhe Japonia janë blerësit kryesorë. Por për shkak se çmimet e derivateve përcaktohen ndërkombëtarisht, pengimi i tyre në Lindjen e Mesme e prek gjithë botën, madje edhe në shtete të largëta që kanë burime të tyre.

Që nga nisja e luftës, kalimi i anijeve në Ngushticë ka rënë dramatikisht. Kjo sepse Irani nisi ta godiste infrastrukturën e naftës në Gjirin Persik, duke lëshuar dronë e raketa në porte dhe rafineri përgjegjëse për prodhim. Disa fusha nafte kanë ndërprerë punën, dhe ka pasur më pak mall në dispozicion për eksport.

Deri më 17 mars, Irani kishte goditur 20 tankerë direkt, por kërcënimi ka qenë i mjaftueshëm që të rriten kostot e sigurimit dhe të dekurajohen të tjerët që përpiqeshin të kalonin.

Irani i godiste caqet me dronë të lirë. Për shkak se ata mund të prodhohen në sasi të mëdha – dhe për shkak se tankerët kalojnë tejet afër bregdetit iranian – ishte e vështirë të ndaleshin.

Disa tubacione në rajon mund të anashkalojnë këtë ngushticë, por kapaciteti i tyre është i kufizuar.

Rënia e furnizimit me naftë nënkupton çmime më të larta kudo në botë. Kjo u përshtatet shteteve të tjera prodhuese, si Rusia, por lajmi i keq është për klientët. Evropa paguan gjithnjë më lartë për shkak të taksave, ndërsa në SHBA si eksportues i madh i naftës çmimi ka mbërritur më shumë se një dollarë për litër gaz.

Sipas një sondazhi të fundit, 45 për qind e amerikanëve janë “ekstremisht” ose “shumë” të shqetësuar që nuk do të jenë në gjendje të furnizohen muajt e ardhshëm.

Disa rezerva strategjike të naftës janë lëshuar për ta lehtësuar presionin, por masa është e përkohshme. Ndikimi i ndërprerjes së furnizimit do të varet nga sa ajo do të zgjasë.