Mjekët dhe profesionistët e tjerë të shëndetësisë po largohen nga Jemeni në kërkim të pagave më të mira dhe kushteve më të sigurta të punës, ndërsa vendi po përpiqet të plotësojë mungesën e tyre duke angazhuar mjekë të huaj
(Al – Jazeera) – Ahmed Nagi, një burrë jemenas rreth të pesëdhjetave, kishte punuar për më shumë se 30 vjet si hamall në tregun e Al-Turbah, në provincën Taiz, derisa jeta e tij mori një kthesë dramatike.
Duke ndihmuar blerësit të transportonin mallrat nga tezgat deri te automjetet e tyre, ai siguronte të ardhura të mjaftueshme për të mbajtur familjen e tij prej shtatë anëtarësh. Megjithatë, dy vjet më parë ai u diagnostikua me komplikime të rënda në mëlçi, gjë që e bëri të paaftë për të vazhduar punën.
Sot, Nagi mezi lëviz me ndihmën e një shkopi, të cilin e përdor sa herë del nga shtëpia. Për shkak se nuk mund të punojë më, ai nuk ka mundësi të blejë as ilaçet e nevojshme për trajtimin e sëmundjes.
“Mjekët, të cilët nuk ishin specialistë të mëlçisë, më thanë se mëlçia ime nuk po funksionon siç duhet, por nuk ishin të sigurt nëse ky ishte shkaku kryesor i problemit. Gjendja më ka lënë pothuajse të paaftë për të ecur, ndërsa ndonjëherë nuk mund të lëviz fare”, tha Nagi.
“Disa njerëz bujarë më siguruan ilaçe për disa muaj, por nuk u shërova dhe shëndeti im po përkeqësohet çdo ditë”, shtoi ai.
Edhe
Punonjësit shëndetësorë në Kongo hyjnë në grevë mes shpërthimit të Ebolës
Duke qenë se vjen nga një familje me të ardhura të pakta, Nagi mundi të marrë vetëm trajtim në spitalin lokal. Mjekët i thanë se për një diagnozë dhe trajtim të specializuar duhej të shkonte në një qendër mjekësore në Sanaa ose Aden.
Për një njeri që mbijeton falë ndihmës së të tjerëve edhe për të siguruar ushqimin e familjes, përballimi i kostove të udhëtimit dhe trajtimit në një provincë tjetër është pothuajse i pamundur.
“Udhëtimi për në Aden ose Sanaa kërkon shumë para, ndërsa unë jam i papunë. Lutem çdo ditë që dikush të më ndihmojë të shërohem”, tha ai.
Sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë (OBSH), Jemeni përballet me një mungesë të theksuar të personelit të kualifikuar shëndetësor. Rreth 18 për qind e distrikteve në vend nuk kanë asnjë mjek. Shumë nga profesionistët më të aftë të shëndetësisë janë larguar prej vitesh jashtë vendit, në kërkim të kushteve më të mira të punës dhe jetesës.
Jemenasit që kanë mundësi financiare udhëtojnë drejt Egjiptit, Jordanisë, Indisë dhe vendeve të tjera për trajtim mjekësor. Ndërsa ata që nuk i përballojnë këto shpenzime janë të detyruar të kërkojnë ndihmë brenda vendit, pavarësisht se gati dymbëdhjetë vjet luftë dhe emigrimi i profesionistëve kanë dëmtuar rëndë sistemin shëndetësor të Jemenit.
Humbi shikimin në njërin sy, rrezikon të humbasë edhe tjetrin
Taha Nabil, 45 vjeç, nga distrikti Al-Shimayateen në provincën Taiz, vuan prej kohësh nga katarakti në syrin e djathtë. Ashtu si Nagi, edhe ai nuk arriti të gjente trajtimin e duhur pranë vendbanimit të tij.
Meqenëse në zonën ku jeton nuk kishte okulist, ai kurseu para për t’iu nënshtruar një operacioni në qytetin e Taizit. Megjithatë, edhe ai u bë viktimë e mungesës së specialistëve të kualifikuar.
“Mendova se operacioni do të ishte i thjeshtë dhe nuk hezitova ta bëja, por më vonë u pendova. Para ndërhyrjes shikimi ishte vetëm i turbullt, ndërsa pas operacionit humba plotësisht shikimin në syrin e djathtë”, tha Nabil për Al Jazeera.
Pas operacionit të pasuksesshëm, ai vazhdon të kërkojë një okulist që mund t’i rikthejë shikimin. Por gjetja e një specialisti të kualifikuar, si dhe sigurimi i rreth 4 mijë dollarëve të nevojshëm për trajtimin, mbeten pothuajse të paarritshme.
“Nuk njoh asnjë okulist jemenas që mund të më ndihmojë realisht dhe trajtimi i duhur kushton jashtëzakonisht shumë. Para vitit 2015 kishte mjekë që mund ta trajtonin këtë problem, por shumë prej tyre janë larguar nga vendi, duke i lënë pacientët pa kujdesin e nevojshëm shëndetësor”, tha ai.
Për shkak se nuk mund të përballojë trajtimin e specializuar, Nabil është detyruar të përshtatet me jetën e përditshme duke parë vetëm me syrin e majtë.
“Okulistët më kanë paralajmëruar se edhe shikimi në syrin e majtë do të përkeqësohet nëse nuk marr trajtimin e duhur. Fatkeqësisht, kjo është jashtë mundësive të mia”, përfundoi ai.
Ikja e profesionistëve të shëndetësisë
Ndikimi i largimit të mjekëve dhe personelit shëndetësor mbi sistemin shëndetësor të Jemenit ka qenë jashtëzakonisht i rëndë. Sipas të dhënave të Bankës Botërore, sot Jemeni ka vetëm 0.1 mjek për çdo 1.000 banorë, një shifër shumë më e ulët se mesatarja rajonale prej 1.1 mjekësh. Për krahasim, mesatarja globale është 1.9 mjekë për 1,000 banorë, ndërsa në vendet arabe kjo mesatare është 1.2. Në rajonet e tjera të brishta dhe të prekura nga konfliktet, mesatarja arrin në rreth 0.5 mjekë për 1.000 banorë.
I nxitur nga vite të tëra lufte dhe mungesa e thellë e financimit, kolapsi i sistemit shëndetësor në Jemen ka bërë që të paktën 20 milionë jemenas, gati gjysma e popullsisë së vendit, të mbeten pa qasje në shërbimet bazë shëndetësore. Të paktën gjysma e institucioneve shëndetësore nuk funksionojnë fare, duke e kufizuar në mënyrë kritike aftësinë e vendit për t’iu përgjigjur shpërthimeve të përsëritura të sëmundjeve si kolera dhe difteria.
Edhe
“S’kisha parë njerëz të buzëqeshur derisa mbërrita në Mbretërinë e Bashkuar”
Doktori Ismail al-Hamoudi, zëvendësdrejtor i Zyrës së Shëndetit Publik dhe Popullsisë në provincën Taiz, tha se mungesa e theksuar e personelit të specializuar mjekësor ka kufizuar ndjeshëm qasjen e mijëra banorëve në shërbimet thelbësore shëndetësore.
“Rreth 41 për qind e personelit mjekësor në Taiz është zhvendosur ose është larguar plotësisht nga vendi. Kjo ka krijuar një presion jashtëzakonisht të madh mbi mjekët dhe infermierët që kanë mbetur dhe që po përpiqen të mbajnë në funksion shërbimet shëndetësore”, tha al-Hamoudi për Al Jazeera.
Doktori Abdulkareem Mubarak, zëvendësdrejtor i Programit Kombëtar në Ministrinë e Shëndetësisë në Aden, tha se largimi i profesionistëve të kualifikuar të shëndetësisë është arsyeja kryesore që qëndron pas krizës së rëndë të mungesës së personelit mjekësor në Jemen.
“Ka shumë faktorë që po i shtyjnë profesionistët tanë të kualifikuar të largohen nga vendi, por ndër më kryesorët janë të ardhurat e ulëta dhe pagesat e parregullta. Pagat aktuale nuk u mundësojnë mjekëve dhe punonjësve të tjerë shëndetësorë të sigurojnë jetesën për familjet e tyre”, tha Mubarak për Al Jazeera.
Përveç kësaj, mungesa e furnizimeve bazë mjekësore, pajisjet jashtë funksionit dhe ndërprerjet e shpeshta të energjisë elektrike kanë krijuar frustrim të madh te punonjësit shëndetësorë, të cilët shpesh ndihen të paaftë për të kryer detyrën e tyre në mënyrën e duhur në kushte kaq të vështira.
“Edhe pse ministria nuk ka mundësi financiare për të ofruar paga aq të larta sa do t’i bindnin profesionistët e kualifikuar të qëndronin në Jemen, ajo po përpiqet të gjejë zgjidhje alternative. Kjo përfshin bashkëpunimin me organizatat humanitare për të siguruar stimuj financiarë për personelin mjekësor që vazhdon të punojë në vend”, tha Mubarak.
Rekrutimi i mjekëve të huaj
Si një masë emergjente për të mbuluar mungesat në shërbimet kritike dhe ato të specializuara mjekësore, spitalet në Jemen kanë filluar të rekrutojnë mjekë të huaj, përfshirë edhe nga Siria.
“Punësimi i mjekëve të huaj nuk është zgjidhja përfundimtare, sepse është shumë i kushtueshëm, por ai ndihmon në plotësimin e boshllëqeve dhe njëkohësisht mundëson transferimin e njohurive dhe përvojës nga mjekët e huaj te kolegët e tyre jemenas”, tha Mubarak.
Më 12 qershor, dy mjekë sirianë, Samer Ahmed Hassan dhe bashkëshortja e tij, doktoresha Samaher al-Mousa, mbetën të vrarë pasi u gjendën në mes të një shkëmbimi zjarri, kur një person i armatosur hapi zjarr ndaj rojeve të rezidencës së guvernatorit të Adenit.
Megjithatë, pavarësisht pasigurisë në vend, mjekët sirianë vazhdojnë të mbërrijnë në Jemen dhe të punojnë në spitale publike dhe private në mbarë vendin.
Doktor Ahmed, një ortoped sirian që punon në provincën Taiz dhe që kërkoi të përdorte një pseudonim për arsye sigurie, tha se pikërisht mungesa e mjekëve në Jemen ishte një nga arsyet kryesore që e shtyu të largohej nga Siria dhe të shkonte atje tri vjet më parë.
“Kisha dëgjuar për mungesën alarmante të personelit mjekësor në Jemen dhe isha i gatshëm të vija për të ndihmuar në ofrimin e kujdesit shëndetësor për jemenasit, të cilët kanë aq shumë nevojë për të”, tha ai për Al Jazeera.
Edhe pse ardhja e mjekëve të huaj ka ndihmuar në uljen e presionit mbi profesionistët jemenas të shëndetësisë, kjo nuk ka qenë e mjaftueshme për të ulur ndjeshëm kostot e trajtimit mjekësor. Si pasojë, mjekët vazhdojnë të punojnë me ritme tepër intensive. Doktor Ahmed tha se ai kryen rreth dhjetë operacione të mëdha çdo muaj, më shumë se dyfishi i numrit të ndërhyrjeve kirurgjikale që zakonisht kryen një kirurg.
Pavarësisht paqëndrueshmërisë dhe rreziqeve që vazhdojnë të ekzistojnë në Jemen, Doktor Ahmed thotë se nuk ka ndërmend të ndjekë shembullin e qindra mjekëve të tjerë sirianë, të cilët kanë zgjedhur të kërkojnë punë në Evropë ose në vendet e Gjirit.
Edhe
“Zona e Vdekjes” - Si po i josh Rusia afrikanët për të luftuar në Ukrainë?
Ndërkohë, Taha Nabil, i cili humbi shikimin në syrin e djathtë, tha se kishte dëgjuar për një okulist sirian të specializuar që mund ta trajtonte problemin e tij. Megjithatë, mungesa e vazhdueshme e specialistëve bën që kostoja e operacionit të jetë shumë më e lartë sesa ai mund të përballojë.
“Duket se ka okulistë sirianë që mund të më ndihmojnë, por unë thjesht nuk kam mundësi të paguaj koston e operacionit”, tha Nabil.
