Festivali i Wagnerit anulon dhe kthen ngjarjen përkujtimore të Holokaustit

Koncerti përkujtimor i Holokaustit erdhi në qendër të vëmendjes kur u anulua papritur, me drejtuesit e festivalit që përmendën shqetësime sigurie. Por pas reagimit të fortë publik, ngjarja u rikthye sërish. Kur anulimi u bë fillimisht publik, drejtori i përkohshëm menaxhues, Heinz-Dieter Sense i kishte thënë transmetuesit publik gjerman, “Bayerischer Rundfunk”, se shërbimet e sigurisë nuk mund të përballonin dy operacione sigurie të nivelit të lartë në vendin e festivalit brenda një dite

Për të shënuar 150-vjetorin e “Bayreuth Festival”, një ngjarje përkujtimore me titull “Silenced Voices” (Verstummte Stimmen) do të mbahet më 26 korrik, përpara premierës së operës “Rienzi”.

Në këtë ngjarje do të interpretohen vepra nga Richard Wagner, Gustav Mahler dhe kompozitori hebre Pavel Haas, i cili vdiq në kampin e përqendrimit “Auschwitz-Birkenau”.

Organizatorët kanë ftuar gjithashtu prezantuesin, gazetarin dhe ish-nënkryetarin e Këshillit Qendror të Hebrenjve në Gjermani, Michel Friedman – i cili më parë ka qenë edhe moderator i një emisioni në DW – për të folur mbi antisemitizmin e Wagnerit dhe trashëgiminë e tij.

Programi synon të përballet me historinë e vet festivalit, ndërsa të ardhurat nga ngjarja do të përdoren për të financuar bursa për muzikantë hebrenj.

Koncerti përkujtimor i Holokaustit erdhi në qendër të vëmendjes kur u anulua papritur me drejtuesit e festivalit që përmendën shqetësime sigurie. Gazeta gjermane “Süddeutsche Zeitung” raportoi e para për këtë vendim më 15 qershor.

Por pas reagimit të fortë publik, ngjarja u rikthye sërish.

Kur anulimi u bë fillimisht publik, drejtori i përkohshëm menaxhues Heinz-Dieter Sense i kishte thënë transmetuesit publik gjerman “Bayerischer Rundfunk” se shërbimet e sigurisë nuk mund të përballonin dy operacione sigurie të nivelit të lartë në vendin e festivalit brenda një dite.

Ai theksoi kohën e kufizuar midis ngjarjes së mëngjesit dhe shfaqjes hapëse në orën 16:00 të operës “Rienzi” të Wagner.

“Duke pasur parasysh situatën aktuale globale, të gjithë janë jashtëzakonisht të kujdesshëm”, kishte thënë Sense. 

“Nëse askush nuk mund të garantojë se është e realizueshme, atëherë unë nuk mund ta mbaj ngjarjen”.

Organizatorët e festivalit thanë se do të kishin pasur nevojë për nivelin më të lartë të sigurisë për të mbrojtur Friedman.

Gjermania ka parë një rritje të dhunës antisemitike në vitet e fundit. Friedman u përball me një anulim të mëparshëm të një paraqitjeje në shtetin Mecklenburg-Vorpommern tetorin e kaluar.

Mbeten pyetje nëse vetëm shqetësimet për sigurinë e shkaktuan anulimin. Festivali refuzoi kërkesat për intervista nga DW. Zëdhënësi Hubertus Herrmann deklaroi vetëm se autoritetet e sigurisë nuk e kishin miratuar planin fillestar.

Megjithatë, si selia rajonale e policisë në shtetin Upper Franconia, ashtu edhe qyteti i Bayreuth informuan DW se nuk kishin qenë të përfshirë në procesin e planifikimit.

Michel Friedman kishte shprehur më parë zemërim të thellë në intervista për “Süddeutsche Zeitung” dhe media të tjera. Ai ka thënë se anulimi i ngjarjeve për arsye sigurie në një demokraci përbën dorëzim ndaj ekstremistëve dhe e përshkroi këtë veprim si “vetëvrasje”.

Mes polemikave, Friedman shprehu gjithashtu dyshimet e tij mbi arsyetimin zyrtar të sigurisë.

Ai theksoi në intervista se organizatorët ende nuk kishin filluar shitjen e biletave, gjashtë javë përpara ngjarjes.

Duke folur për DW, ai tregoi se nuk dëshironte të komentonte më tej, por përsëriti dyshimin e tij se organizatorët nuk kishin pasur kurrë qëllim ta organizonin ngjarjen.

“Për mua, e gjithë kjo është një iluzion”, ka thënë. 

“Nuk e di çfarë qëndron pas saj, por mendoj se gjithçka u anulua dhe ata thjesht më harruan”.
Ai shtoi gjithashtu se organizatorët fillimisht kishin planifikuar ta zhvillonin ngjarjen në një vend tjetër – Friedrichsforum – dhe jo në ndërtesën kryesore të festivalit, duke kundërshtuar pretendimet se siguria në vendin e festivalit krijonte konflikt në orar.

Drejtoresha e festivalit, Katharina Wagner, tregoi se koncerti mbetet një “projekt pasioni” dhe pjesë e një reflektimi kritik mbi historinë e vet festivalit.

Sipas “Süddeutsche Zeitung”, ajo më pas i ka kërkuar falje Michel Friedman dhe e ka ftuar sërish në festival.

Komentatori dhe ish-nënkryetari i Këshillit Qendror të Hebrenjve pranoi ftesën: “E pranoj me kënaqësi faljen e saj personale. Kur dikush bën një hap, duhet të lëvizësh bashkë me të”, ka thënë Friedman. Ai i konsideron “fjalët e keqardhjes drejtuar meje si të sinqerta dhe të besueshme”.

Historia e “Bayreuth Festival” përfshin kapituj të errët. Siç tregoi Friedman për “Süddeutsche Zeitung”, “toka në Bayreuth është e ndotur”

Adolf Hitleri, një admirues i Wagner, merrte shpesh pjesë në shfaqje. Winifred Wagner, në atë kohë drejtuese e festivalit, kishte lidhje të ngushta me udhëheqjen naziste.

Shkrimet antisemitike të vetë Richard Wagner vazhdojnë të ndikojnë debatin rreth veprës së tij. Në esenë e tij të vitit 1850 “Das Judenthum in der Musik” (Judaism in Music), ai paraqiti teoritë e tij raciste mbi ndikimin hebre në muzikën e kohës. E veja e tij, Cosima Wagner, më vonë promovoi shumë nga këto ide.

Koncerti “Silenced Voices” do të nderojë gjithashtu muzikantët hebrenj që u ndaluan profesionalisht ose u vranë nën regjimin nazist dhe gjatë Holokaustit.

(Marrë nda DW)