Studiuesit: Vaksina në formë spreji nazal mund të mbrojë kundër kollës, ftohjeve dhe gripave

Një vaksinë e vetme, që merret në formë spreji nazal, mund të mbrojë kundër kollës, ftohjeve dhe gripave, si dhe kundër infeksioneve bakteriale të mushkërive, madje mund t’i lehtësojë edhe alergjitë, thonë studiuesit amerikanë, raporton "BBC". 

Ekipi në Universitetin Stanford ka testuar “vaksinën universale” të tij te kafshët dhe ende duhet të kryejë prova klinike te njerëzit.

Qasja e tyre përfaqëson një “largim radikal” nga mënyra se si janë dizajnuar vaksinat për më shumë se 200 vjet, thonë ata.

Ekspertët në këtë fushë thanë se rezultati ishte “vërtet emocionues”, pavarësisht se është në një fazë të hershme, dhe mund të jetë një “hap i madh përpara”.

Vaksinat aktuale e trajnojnë trupin ta luftojë një infeksion të vetëm. Një vaksinë kundër fruthit mbron vetëm nga fruthi.

Kështu ka funksionuar imunizimi që kur Sir Edward Jenner shpiku vaksinat e para në fund të shekullit të 18-të. 

Qasja e përshkruar në revistën Science nuk e trajnon sistemin imunitar. Në vend të kësaj, ajo imiton mënyrën se si qelizat imune komunikojnë me njëra-tjetrën.

Ajo jepet si sprej nazal dhe lë qelizat e bardha të gjakut në mushkëritë tona – të quajtura makrofagë – në “alarm të verdhë” dhe të gatshme të hidhen në veprim pavarësisht se çfarë infeksioni përpiqet të hyjë.

Efekti zgjati rreth tre muaj në eksperimentet te kafshët.

Studiuesit treguan se kjo gjendje e shtuar gatishmërie çoi në një reduktim 100 deri në 1,000 herë të viruseve që depërtonin nëpër mushkëri dhe në trup.

Dhe për ata që arritën të depërtonin, pjesa tjetër e sistemit imunitar ishte “e përgatitur, e gatshme t’i zmbrapste me shpejtësi marramendëse”, tha profesori Bali Pulendran, profesor i mikrobiologjisë dhe imunologjisë në Stanford.

Ekipi tregoi se vaksina mbron gjithashtu kundër dy llojeve bakteresh – Staphylococcus aureus dhe Acinetobacter baumannii.

“Kjo vaksinë, atë që ne e quajmë vaksinë universale, nxit një përgjigje shumë më të gjerë që është mbrojtëse jo vetëm kundër virusit të gripit, jo vetëm kundër virusit Covid, jo vetëm kundër virusit të ftohjes së zakonshme, por kundër pothuajse të gjithë viruseve dhe kundër sa më shumë baktereve të ndryshme që kemi testuar, madje edhe kundër alergjenëve. Parimi me të cilin funksionon kjo vaksinë është një largim radikal nga parimi me të cilin kanë funksionuar të gjitha vaksinat deri më tani.”

Mënyra se si ajo e drejton sistemin imunitar drejt luftimit të një infeksioni gjithashtu dukej se reduktonte reagimin ndaj alergjenëve të pluhurit të shtëpisë – të cilat janë shkaktarë të astmës alergjike.

“Ky është një hulumtim vërtet emocionues”, thotë profesoresha Daniela Ferreira nga Universiteti i Oxfordit.  

Ajo tha se kjo mund “të ndryshojë mënyrën se si i mbrojmë njerëzit nga kolla, ftohjet dhe infeksionet e tjera respiratore” nëse rezultatet konfirmohen në studimet me njerëz.

“Një nga pikat e forta” të studimit ishte një shpjegim i qartë se si funksionon ky stil i ri vaksine, shtoi ajo.

Ferreira tha se kërkimi “mund të shënojë një hap të madh përpara”, duke ofruar mbrojtje kundër infeksioneve që “vendosin një barrë kaq të madhe” mbi të gjithë ne.

Megjithatë, ka ende shumë pyetje për t’u përgjigjur.

Vaksina u dha si sprej nazal në eksperimente, por mund të duhet të thithet përmes një nebulizatori për të arritur në thellësitë e mushkërive njerëzore.

Nuk dihet nëse i njëjti efekt mund të arrihet te njerëzit apo sa gjatë do të qëndrojë sistemi imunitar në “alarm të verdhë”. Ka dallime midis sistemeve imunitare të minjve dhe njerëzve, përfshirë faktin se imuniteti ynë formësohet nga dekada infeksionesh.

Prandaj studiuesit po planifikojnë prova ku një person vaksinohet dhe më pas infektohet qëllimisht për të parë se si përballon trupi i tij.

Mund të ketë gjithashtu pasoja nga rritja e aktivitetit të sistemit imunitar përtej gjendjes së tij normale – duke ngritur pyetje për çrregullime imunitare.

Jonathan Ball, profesor i virologjisë molekulare në Liverpool School of Tropical Medicine, tha se puna ishte padyshim “emocionuese”, por paralajmëroi se “duhet të sigurohemi që mbajtja e trupit në ‘gatishmëri të lartë’ të mos çojë në zjarr miqësor, ku një sistem imunitar tepër i gatshëm aktivizon pa dashje efekte anësore të padëshiruara”.

Ekipi kërkimor në SHBA nuk mendon se sistemi imunitar duhet të mbahet i rritur në mënyrë të përhershme dhe mendon se një vaksinë e tillë duhet të përdoret për të plotësuar, jo për të zëvendësuar vaksinat aktuale.

Në fazat e para të një pandemie, si në fillim të vitit 2020 me Covid, një vaksinë universale mund të blejë kohë dhe të shpëtojë jetë ndërsa zhvillohet një vaksinë e specializuar.

“Kjo do të reduktonte vdekshmërinë, ashpërsinë e sëmundjes dhe ndoshta do të ndërtonte një nivel qëndrueshmërie imunitare që do të kishte një ndikim të madh”, thotë Pulendran.

Skenari tjetër është në fillim të dimrit, kur gama e zakonshme e viruseve dimërore fillon të përhapet, “mund të imagjinohet një sprej sezonal që mund të administrohet për të krijuar një imunitet të gjerë” kundër të gjithave.