“Sikur e la pas trupin e vet” – Lufta e një nëne kundër anoreksisë së vajzës së saj

Në një fshat të qetë italian, historia e Dalilës rrëfen betejën e gjatë dhe të dhimbshme me anoreksinë, një sëmundje që tronditi thellë jetën e saj dhe familjes. Mes frikës, lodhjes dhe shpresës, rrugëtimi i saj drejt shërimit u kthye në një përpjekje të përbashkët që i forcoi lidhjet familjare

Mjegulla e ftohtë e fundit të janarit ngrihet ngadalë mbi rrugët dhe fushat me grurë të Castel d’Emilios, një fshat i vogël kodrinor pranë bregdetit lindor të Adriatikut në Itali. Drita e zbehtë dhe e ftohtë depërton përmes dritares së dhomës së gjumit të Dalila Brancaccios, duke ndriçuar një kalendar të varur në mur, që ka mbetur ende në vitin 2018.

Ai ishte viti kur gjithçka ndryshoi rrënjësisht për familjen Brancaccio -  kur Dalila, në moshën 29-vjeçare, u diagnostikua me anoreksi nervore.

“Koha sikur ndaloi dhe nuk ecte më si më parë”, thotë me një zë të qetë dhe të përmbajtur nëna e Dalilës, Rita, me profesion infermiere, ndërsa qëndron në dhomën e ndenjës bashkë me të bijën. Që nga ai moment, çdo gjë në jetën e tyre filloi të rrotullohej vetëm rreth një qëllimi: ta ndihmonin Dalilën të shërohej.

Sëmundja e Dalilës kishte filluar rreth një vit më herët. Ajo vetë nuk e di saktësisht pse nisi të refuzonte ushqimin; di vetëm që filloi ta shihte veten ndryshe dhe nuk arrinte më ta njihte trupin e saj si dikur. Filloi të humbiste peshë gradualisht, të largohej nga shoqëria dhe aktivitetet sociale, dhe të bëhej gjithnjë e më e tensionuar përballë ushqimit. Refuzonte të hante me familjen dhe shmangte çdo vakt të përbashkët me ta. Ndonjëherë rrinte jashtë për orë të tëra, duke thënë se kishte ngrënë tashmë, madje u dërgonte edhe foto ushqimesh për t’i bindur.

Rita, bashkëshorti i saj Giuseppe, 62 vjeç, dhe djali i tyre Cristiano, dy vjet më i vogël se Dalila, ishin thellësisht të shqetësuar dhe të frikësuar.

“Nuk po kuptonim çfarë po ndodhte”, shpjegon Rita. “Dhe ndienim edhe zemërim. Ajo shmangej, ishte sikur mungonte, zhdukej për orë të tëra”. Në shtëpi kishte një tension të vazhdueshëm, një atmosferë të rënduar që nuk i linte të qetë.

Në janar të vitit 2018, duke e kuptuar se vajza e saj ishte në gjendje kritike dhe kishte nevojë urgjente për ndihmë, Rita arriti ta bindte të vizitonte një qendër publike për çrregullime të të ngrënit. Në atë kohë, Dalila, e gjatë rreth 1.60 m, peshonte vetëm 31 kilogramë.

“Gjithçka sillej rreth ushqimit”

Qendra e specializuar në Fermo, rreth një orë larg me veturë, fillimisht e kishte orientuar Ritën drejt shërbimeve më të afërta me shtëpinë e tyre kur ajo i kontaktoi. “Nuk donin ta merrnin përsipër rastin e saj. Isha ulur këtu në dhomën e ndenjës dhe u thashë: ‘Ose vdes unë, ose vdes ajo. Ju duhet të vendosni çfarë do të bëni’”, kujton Rita me dëshpërim atë moment.

Diagnoza që morën në atë qendër u dha më në fund një drejtim dhe një shpresë. “Kur na thanë se ishte anoreksi nervore, mendova: kjo është një sëmundje, jo një tekë. Dhe nëse është sëmundje, atëherë ka edhe shërim”, thotë Rita.

Qendra i vendosi Dalilës një regjim strikt ushqimor dhe e ndoqi me takime të rregullta mjekësore.
Në fillim ishte një betejë e vërtetë për ta mbajtur në jetë e më pas për ta ndihmuar të rikuperohej.
“Sa zgjohesha në mëngjes, gjëja e parë që bëja ishte të ndizja oxhakun, sepse ajo kishte gjithmonë ftohtë. Pavarësisht sa pulovra vishte, përsëri dridhej nga të ftohtit. Pastaj i përgatisja edhe një shishe me ujë të nxehtë për ta mbajtur pranë”, tregon Rita me zë të ulët, duke i buzëqeshur lehtë vajzës.
Dalila kalonte orë të tëra nën ujin e nxehtë duke u përpjekur të ngrohej, por Rita nuk ankohej asnjëherë për faturat e larta të gazit.

“Trupi im sikur ishte zhdukur”, kujton Dalila, ndërsa ndez një cigare.
“Ajo u dobësua aq shumë sa i dhembte edhe të ulej në një karrige”, shton Rita. “Duhej të vendosja jastëkë që të mos ndiente dhimbje”.

Ditët e familjes Brancaccio filluan të rrotulloheshin plotësisht rreth organizimit të vakteve, blerjes së ushqimeve që Dalila pranonte të hante, shmangies së atyre që ajo refuzonte, dhe planifikimit të vizitave mjekësore.

“Të bëje pazar ishte një stres më vete. Nëse nuk gjeja gjërat që ajo kërkonte, si për shembull biskotat e orizit - sepse vetëm ato hante - më duhej të shkoja deri në Ancona, rreth 30 minuta me veturë, sepse vetëm atje, në qytet, kishte një dyqan që i shiste”, shpjegon Rita.

“Ne shkonim në punë, ndërsa Dalila e kalonte gjithë ditën në shtëpi, duke kërkuar pa pushim për ushqime, kalori, teori të ndryshme, ushqime që nuk i hante dhe receta në internet. Ajo kritikonte atë që hanim ne, sepse sipas saj nuk ishte ‘e duhura’. Gjithçka, në njëfarë mënyre, sillej rreth ushqimit”, kujton Rita.

Një herë, në një farmaci, Rita mban mend se bashkëshorti i saj e përqafoi fort Dalilën për ta mbrojtur nga vështrimet e njerëzve të tjerë.

“Dalila ishte bërë sërish si një fëmijë i vogël”, thotë ajo. “Natën, shtrihesha pranë saj - jo vetëm për ta mbajtur ngrohtë, por edhe për ta mbrojtur nga bota, nga shikimet dhe pyetjet e njerëzve”.
Megjithëse Dalila e ndiqte dietën e caktuar, ajo e peshonte çdo gram ushqimi vazhdimisht, derisa ndihej e sigurt. Gatuante për vete me enët e saj dhe hante gjithmonë në pjatën e saj.

Betejë e padukshme

Në tryezë, Dalila “humbiste”, kujton Rita. Ajo shikonte në boshllëk dhe hante shumë ngadalë. “Ishte sikur dilte nga trupi i saj”, thotë ajo.

“Mund të ulej në tavolinë në mesditë, dhe kur unë kthehesha nga puna rreth orës 3 pasdite, ajo ende ishte duke ngrënë mish pule. Mund të duheshin orë të tëra për të përfunduar një pjatë të vetme. Ne ishim të rraskapitur, duke menduar se kjo nuk do të mbaronte kurrë”.

Shpesh dukej si një betejë e padukshme, sepse Dalila nuk arrinte të shprehte sa shumë po vuante brenda vetes.

Situata ishte dërrmuese dhe e dhimbshme, por “ishim aq të thyer shpirtërisht sa nuk arrinim as të qanim”, thotë Rita.

Nga prilli deri në tetor, Dalila qëndroi në qendër, duke u kthyer herë pas here në shtëpi gjatë javës ose në fundjavë.

Ditët e saj atje ishin të strukturuara rreth vakteve, psikoterapisë dhe aktiviteteve të ndryshme, si vallëzimi, shikimi i filmave apo leximi, për ta shpërqendruar nga mendimet obsesive për ushqimin.
Dalila e telefononte Ritën pothuajse çdo ditë, duke kërkuar siguri për peshën e saj ose duke u ankuar se dukej e fryrë. E ëma përpiqej ta qetësonte, por ndonjëherë detyrohej ta ndërpriste bisedën, e lodhur nga përsëritja e të njëjtave pyetje pa fund.

Herë pas here, tensioni në shtëpi shpërthente në debate. “Kisha dyshime nëse do t’ia dilja dot”, thotë Rita, duke pranuar se në disa raste kishte menduar edhe për mënyra ekstreme për t’i dhënë fund vuajtjes.

Megjithatë, heshtja ishte mënyra kryesore si familja e përballonte situatën. “Është një dhimbje që e përjeton në vetmi. Nuk flisja për këtë jashtë shtëpisë. Edhe tani, ta tregosh këtë histori është sikur të qëndrosh buzë një gremine”, thotë Rita me zërin që i dridhet.

Në qendër, Dalila ishte e vendosur që sëmundja të mos i ndalte jetën. Ajo u përqendrua te një qëllim i vetëm: nëse do të shtonte peshë deri në tetor, mjekët i kishin thënë se mund të regjistrohej në universitet, ku dëshironte të studionte për edukim. “Nuk pata asnjë rikthim”, thotë ajo.

Ndërkohë, Rita dhe familja kërkuan ndihmë nga një shoqatë mbështetëse për familjarët e personave me çrregullime të të ngrënit. Aty mësuan si të përballonin refuzimet për ushqim dhe momentet e krizës, duke ndarë edhe barrën emocionale me të tjerë që po kalonin të njëjtën gjë.

Pas gjashtë muajsh, Dalila arriti të regjistrohej në studime. Me kalimin e kohës, vetëbesimi i saj u rrit dhe ajo filloi të rikthehej gradualisht në jetën shoqërore.

Dalila ka rindërtuar marrëdhënien e saj me ushqimin dhe trupin. Gjatë rreth pesë vjetësh, teksa studioi, u diplomua dhe nisi punë si edukatore profesioniste, ajo vazhdoi të ndiqte një plan ushqimor dhe të monitorohej nga qendra. Ajo vazhdon ende të takohet me psikiatrin e saj, terapinë e të cilit e ndjek prej tetë vjetësh, dy herë në muaj.

“Çrregullimet e të ngrënit nuk janë diçka që thjesht mbaron. Mëson të jetosh me to”, thotë Dalila, duke i hedhur një vështrim të butë nënës së saj. Ajo e përshkruan procesin e shërimit si një maratonë, jo si një vrapim të shpejtë.

Sot, raguja e së dielës që përgatit Rita është pjata e preferuar e Dalilës. “Filloj ta përgatis rreth orës 7 të mëngjesit dhe e gatuaj deri në orën 1, për drekë”, thotë Rita.

Gjatë gjithë kësaj kohe, Rita është përpjekur të mos mbërthehet pas ndjenjave të fajit apo mendimit nëse kishte ndonjë përgjegjësi. Si ajo ashtu edhe Giuseppe pranojnë se ndonjëherë e kanë ndier sëmundjen si “një lloj dështimi si prindër”, pavarësisht përpjekjeve për t’u dhënë fëmijëve stabilitet, udhëzim dhe liri.

Por mbi të gjitha, ata e shohin këtë përvojë si diçka që i ka forcuar dhe i ka afruar më shumë si familje. Sot, Rita ndan përvojën e saj me prindër të tjerë dhe merr pjesë në fushata ndërgjegjësuese lokale.
Tani, kopshti i vogël me perime që Rita dhe Giuseppe kujdesen në rrëzë të kodrës u jep ritëm ditëve të tyre.

Në mbrëmje, era sjell aromën e detit në shtëpinë e familjes, aty ku ende qëndron i varur kalendari i vjetër.

“Më kujton gjithçka që kemi kaluar”, thotë Rita me një buzëqeshje të lehtë. “Dhe sa shumë kemi ecur përpara”.